Stopy procentowe NBP a oprocentowanie lokat. Jaka jest zależność?

Czym są stopy procentowe NBP?

Stopy procentowe NBP wyznaczają ważną część ceny pieniądza w gospodarce. Ustala je Rada Polityki Pieniężnej, która bierze pod uwagę m.in. perspektywy inflacji i sytuację gospodarczą. Zmiana stóp procentowych wpływa następnie na warunki funkcjonowania banków oraz rynek finansowy, a w dalszej kolejności na produkty oferowane klientom indywidualnym.

W Polsce funkcjonuje kilka stóp procentowych NBP, ale w kontekście sytuacji na rynku kredytów i depozytów szczególnie często mówi się o stopie referencyjnej. Określa ona oprocentowanie podstawowych operacji otwartego rynku prowadzonych przez bank centralny. Pozostałe stopy, m.in. depozytowa i lombardowa, również wpływają na warunki funkcjonowania sektora bankowego.

Jak stopy NBP wpływają na banki?

Żeby zrozumieć zależność między decyzjami RPP a lokatami, warto najpierw spojrzeć na sytuację z perspektywy banku. Bank z jednej strony przyjmuje pieniądze klientów, np. w formie lokat i innych depozytów. Z drugiej wykorzystuje pozyskane środki do finansowania swojej działalności, m.in. udzielania kredytów. Koszt pozyskania pieniądza na rynku oraz warunki, na jakich bank może nim dysponować, zmieniają się wraz z sytuacją na rynku finansowym. Stopy procentowe banku centralnego są jednym z ważnych elementów tego otoczenia.

Dlatego zmiana wysokości stóp procentowych może wpłynąć na decyzje banków dotyczące zarówno kredytów, jak i depozytów. Mechanizm nie polega jednak na tym, że bank musi podnieść oprocentowanie lokaty dokładnie o tyle samo, o ile RPP zmieniła stopę referencyjną. Bank sam ustala warunki swoich produktów, biorąc pod uwagę również własne potrzeby dotyczące finansowania, sytuację konkurencyjną czy przewidywania dotyczące rynku. Właśnie dlatego dwie instytucje mogą w tym samym momencie oferować lokaty z różnym oprocentowaniem.

Co dzieje się z lokatami, gdy stopy procentowe rosną?

Podwyżka stóp procentowych NBP oznacza wzrost kosztu pieniądza w gospodarce. W takich warunkach banki mogą być bardziej zainteresowane pozyskiwaniem pieniędzy od klientów. Jednym ze sposobów konkurowania o oszczędności jest zaoferowanie atrakcyjniejszego oprocentowania depozytów. Dla osoby, która ma oszczędności, może to oznaczać możliwość uzyskania wyższych odsetek z nowo zakładanej lokaty. Warto jednak zwrócić uwagę na słowo „może”. Wzrost stóp NBP nie oznacza automatycznej podwyżki oprocentowania każdej lokaty na rynku.

Znaczenie ma także to, czy bank rzeczywiście potrzebuje dodatkowego finansowania. Jeżeli ma wystarczająco dużo depozytów, może nie mieć powodu, aby intensywnie konkurować o kolejne środki. Potrzeby banku związane z pozyskiwaniem kapitału są jednym z czynników, które mogą sprawić, że oprocentowanie depozytów zmieni się w mniejszym stopniu niż stopy procentowe banku centralnego.

A co z lokatami, gdy stopy NBP spadają?

W przypadku obniżek mechanizm działa zazwyczaj w przeciwnym kierunku. Tańszy pieniądz zmniejsza presję na banki, by pozyskiwać finansowanie od klientów za pomocą wysoko oprocentowanych depozytów. W efekcie oprocentowanie lokat może zostać obniżone.

Nie dzieje się to jednak zawsze tego samego dnia, w którym RPP ogłasza decyzję. Banki analizują sytuację rynkową i własne potrzeby, a następnie dostosowują ofertę. Dlatego zmiana oprocentowania lokat może być rozłożona w czasie, a obniżka stóp nie musi być powodem do natychmiastowego rezygnowania z lokaty. Znaczenie mają przede wszystkim warunki konkretnego produktu i moment, w którym klient zamierza ulokować oszczędności.

Dlaczego oprocentowanie lokat nie jest równe stopie NBP?

Oprocentowanie lokaty w banku jest elementem oferty konkretnego banku. Instytucja ustala je samodzielnie, uwzględniając m.in. koszt pozyskania finansowania, popyt na depozyty, konkurencję między bankami oraz własną politykę biznesową. Dlatego nie należy zakładać, że jeśli stopa referencyjna wynosi np. 3,75%, każda lokata powinna oferować właśnie 3,75%. Może mieć oprocentowanie niższe, ale w określonych warunkach może też być wyższe. Bank może czasowo zaoferować promocyjne warunki, aby zachęcić klientów do wpłacenia nowych środków lub wybrania konkretnego terminu lokaty.

Od czego jeszcze zależy oprocentowanie lokaty?

Stopy procentowe NBP są ważnym elementem układanki, ale nie jedynym. Osoba wybierająca lokatę powinna zwrócić uwagę również na kilka innych kwestii.

Okres lokaty

Bank może oferować inne oprocentowanie dla lokaty trzymiesięcznej, inne dla półrocznej, a jeszcze inne dla produktu na 12 miesięcy. Nie zawsze dłuższy okres oznacza wyższą stawkę. Wiele zależy od aktualnej polityki banku i jego przewidywań dotyczących rynku.

Nowe środki i promocje

Atrakcyjniejsze oprocentowanie może obowiązywać tylko dla nowych środków albo przez określony czas. W takim przypadku nie wystarczy spojrzeć na samą liczbę przedstawioną przy ofercie. Trzeba sprawdzić definicję nowych środków, maksymalną kwotę objętą promocją oraz pozostałe warunki.

Potrzeby banku

Bank, który chce zwiększyć bazę depozytową, może być bardziej skłonny zaoferować klientom atrakcyjne oprocentowanie. Jeżeli natomiast nie potrzebuje dodatkowych środków, reakcja na zmianę stóp procentowych może być słabsza. Ten czynnik wyjaśnia, dlaczego oferty poszczególnych banków mogą znacząco się od siebie różnić nawet przy takim samym poziomie stóp NBP.

Konkurencja na rynku

Banki konkurują o oszczędności klientów. Jeżeli kilka instytucji zaczyna oferować atrakcyjniejsze lokaty, pozostałe mogą reagować zmianą swoich ofert. W efekcie oprocentowanie depozytów jest rezultatem nie tylko polityki pieniężnej, ale również konkurencji między bankami.

Stopy NBP wpływają na koszt pieniądza w gospodarce i warunki funkcjonowania sektora bankowego. Banki reagują na te zmiany, dostosowując m.in. ofertę kredytową i depozytową. Dlatego wzrost stóp może sprzyjać wzrostowi oprocentowania lokat, a ich spadek – obniżkom stawek. Nie jest to jednak relacja jeden do jednego. Na oprocentowanie lokat wpływają również inne czynniki, tak więc zmiany stóp NBP mogą być dobrym sygnałem pokazującym kierunek, w którym może zmierzać rynek depozytów, ale nie zastępują porównania konkretnych ofert.

Opracowano na zlecenie partnera – Santander Consumer Bank

Źródła:

• https://www.bankier.pl/smart/stopy-procentowe-a-oprocentowanie-lokat-czy-warto-ulokowac-pieniadze-w-banku

• https://direct.money.pl/artykuly/porady/co-to-jest-stopa-procentowa

• https://www.analizy.pl/gospodarka/32572/stopy-procentowe-czym-sa-i-jak-wplywaja-na-lokaty-i-kredyty